ทุนทางสังคม

ลองจินตนาการถึงคนที่ยืนอยู่บนจุดสูงสุดของอาชีพหนึ่ง ด้วยรายได้สะสมกว่า 90 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่เมื่อถูกถามว่าประสบความสำเร็จได้อย่างไร คำตอบกลับไม่ใช่สูตรลับหรือทฤษฎีซับซ้อน หากแต่เป็นประโยคที่ฟังดูขัดกับทุกตำราธุรกิจที่เคยอ่านมา “ผมไม่อยากนั่งท่องตำรา ผมเล่นเกมของผมเอง” นี่คือคำพูดของนักไพ่โป๊กเกอร์อาชีพระดับตำนานที่ครองอันดับหนึ่งของโลกด้านรายได้จากการแข่งขัน เขาไม่ได้เก่งเพราะจำสูตรคณิตศาสตร์ได้แม่นที่สุดในวงการ แต่เขาชนะเพราะกล้าเดินออกจากเส้นทางที่ทุกคนบอกว่า “ต้องทำแบบนี้ถึงจะถูกต้อง” เรื่องราวนี้ไม่ได้เกี่ยวกับการพนันเลยแม้แต่น้อย แต่มันคือกรณีศึกษาชั้นดีสำหรับคนทำงานรุ่นใหม่ เจ้าของกิจการมือใหม่ หรือใครก็ตามที่กำลังรู้สึกอึดอัดกับ “สูตรสำเร็จ” ที่สังคมยัดเยียดให้ ว่าทำไมการคิดนอกกรอบถึงไม่ใช่ความบ้าบิ่น แต่คือความได้เปรียบเชิงกลยุทธ์ที่แท้จริง เมื่อ “สูตรสำเร็จ” กลายเป็นกับดักที่ฆ่าความคิดสร้างสรรค์ ในวงการไพ่โป๊กเกอร์ระดับโลก มีทฤษฎีหนึ่งที่ถูกยกให้เป็น “คัมภีร์” สำหรับผู้เล่นทุกคน เป็นแนวทางการเล่นที่คำนวณจากความน่าจะเป็นทางคณิตศาสตร์ล้วนๆ ว่าอย่างไรคือทางเลือกที่ “ถูกต้องที่สุด” ในทุกสถานการณ์ ผู้เล่นรุ่นใหม่แทบทุกคนถูกสอนให้ท่องจำแนวทางนี้ราวกับเป็นพระคัมภีร์ที่แตะต้องไม่ได้ แต่นักไพ่หมายเลขหนึ่งของโลกกลับมองต่างออกไป เขายอมรับตรงๆ ว่าหากตัวเองเริ่มเรียนรู้เกมนี้ในยุคที่ทุกคนคลั่งไคล้ทฤษฎีดังกล่าว เขาคงรู้สึกว่าเกมนี้น่าเบื่อจนไม่อยากแตะต้องเลยด้วยซ้ำ ลองเทียบเรื่องนี้กับโลกธุรกิจไทยในปัจจุบัน เราจะเห็นภาพคล้ายกันอย่างน่าประหลาดใจ ทุกวันนี้มีสูตรสำเร็จให้ทำตามเต็มไปหมด ไม่ว่าจะเป็น “สูตรขายของออนไลน์ให้ปัง” “สูตรทำคอนเทนต์ให้ไวรัล” หรือ “สูตรบริหารเวลาแบบคนสำเร็จ” ผู้ประกอบการหน้าใหม่จำนวนมากพยายามก็อปปี้สูตรเหล่านี้ทั้งดุ้น ทำตามทุกขั้นตอนเป๊ะๆ แต่กลับพบว่าธุรกิจของตัวเองไม่ไปไหนสักที เหตุผลง่ายมาก สูตรสำเร็จที่ใช้ได้ผลกับคนหนึ่ง อาจไม่มีวันใช้ได้ผลกับอีกคนหนึ่ง เพราะบริบท ทรัพยากร จุดแข็ง และแม้แต่บุคลิกภาพของแต่ละคนไม่เหมือนกันเลย … Read more