ข้อมูลสมุนไพร ประโยชน์และสรรพคุณของ เสลดพังพอนตัวผู้
- ชื่อสมุนไพร เสลดพังพอนตัวผู้
ชื่อวิทยาศาสตร์ Barleria lupulina Lindl.
ชื่อวงศ์ ACANTHACEAE
ชื่อพ้อง ไม่มี
ชื่ออังกฤษ Porcupine flower, Hophead Barleria, Philippine violet,
Hophead
ชื่อท้องถิ่น เช็กเชเกี่ยม, พิมเสนต้น, เสลดพังพอนตัวผู้
- ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ไม้พุ่ม สูงได้ถึง 1.5 เมตร แตกกิ่งก้านมาก ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปแถบแกมขอบขนาน กว้าง 0.9-1.4 เซนติเมตร ยาว 3-9.5 เซนติเมตร ปลายใบมนเป็นติ่งหนามสั้น โคนใบรูปลิ่ม ผิวใบเกลี้ยง ก้านใบยาวได้ถึง 6 มิลลิเมตร ซอกใบมีหนามแหลม ดอกช่อเชิงลดออกที่ปลายกิ่งยาวได้ถึง 9 เซนติเมตร ใบประดับรูปไข่กว้าง กว้างได้ถึง 1.2 เซนติเมตร ยาวได้ถึง 1.8 เซนติเมตร ปลายเป็นติ่งหนามสั้น มีขนครุยสั้นที่ด้านหลังของต่อมที่กาบหุ้มผล ใบประดับย่อยรูปใบหอก ปลายเป็นติ่งหนาม กลีบเลื้ยงเชื่อมติดกันปลายแยกเป็นแฉกรูปไข่กว้าง ขนาดไม่เท่ากัน กว้าง 1-4 มิลลิเมตร ยาว 6-9 มิลลิเมตร ปลายเป็นรยางค์แข็งสั้น กลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นหลอดยาวได้ถึง 3 เซนติเมตร ปลายผายออกเป็น 2 ปาก สีเหลือง ผลแห้งแตกได้รูปกระสวย
- ส่วนที่ใช้เป็นยาและสรรพคุณ
-ส่วนใบ รักษาอาการอักเสบจากแมลงกัดต่อย
- สารสำคัญที่ออกฤทธิ์
สารพวก irridoid มีฤทธิ์ลดการอักเสบ (1,2)
- ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา
5.1 ฤทธิ์ลดการอักเสบ
สารสกัดเมทานอลของส่วนเหนือดินของต้นเสลดพังพอนตัวผู้มีฤทธิ์ลดการอักเสบแบบเฉียบพลันและแบบเรื้อรังในหนูแรท โดยไม่ทำให้เกิดแผลในกระเพาะอาหาร (3,4) และมีรายงานว่าสาร iridoids บางชนิดจากเสลดพังพอนตัวผู้มีฤทธิ์ลดการอักเสบ (1)
5.2 ฤทธิ์ลดอาการปวด
สารสกัดด้วยคลอโรฟอร์มจากส่วนเหนือดินของเสลดพังพอนตัวผู้ ช่วยลดอาการปวดในหนูเม้าส์ ที่ทำให้เกิดอาการปวดด้วย acetic acid หรือฟอร์มาลิน แต่ใช้ไม่ได้ผลกับอาการปวดจากความร้อน (5)
5.3 ฤทธิ์ลดน้ำตาล
สารสกัดด้วยเมทานอลจากส่วนเหนือดินของเสลดพังพอนตัวผู้ เมื่อให้กับหนูแรทที่ถูกทำให้เป็นเบาหวาน พบว่ามีฤทธิ์ลดน้ำตาลได้ปานกลาง (6)
6. อาการข้างเคียง
ยังไม่มีรายงาน
- ความเป็นพิษทั่วไปและต่อระบบสืบพันธุ์
7.1 การทดสอบความเป็นพิษ
เมื่อให้หนูเม้าส์ได้รับสารสกัดด้วยเมทานอลจากส่วนเหนือดินของต้นเสลดพังพอนตัวผู้ โดยการป้อนหรือฉีดเข้าช่องท้อง พบความเป็นพิษปานกลาง (6)
- วิธีการใช้เสลดพังพอนตัวผู้รักษาอาการเนื่องจากแมลงกัดต่อย
8.1 ตามคำแนะนำของกระทรวงสาธารณสุข (สาธารณสุขมูลฐาน)
ใช้ใบขยี้แล้วทาแก้แมลงกัดต่อย (7)
8.2 ยาจากสมุนไพรในบัญชียาหลักแห่งชาติ
ไม่มี
เอกสารอ้างอิง
- Satayavivad J, Suksamrarn A, Tanasomwong W, Tonsuwannon W, Chantharaksri U. The antiinflammatory action of iridoids obtained from Barleria lupulina. การประชุม Princess Congress I, 10-13 December, Bangkok, 1987. p.26.
- Sunit S, Kanjana W, Kanyawim K, Apichart S. Iridoid glucosides from the flowers of Barleria lupulina. Planta Med 2003;69(9):877-9.
- Suba V, Murugesan T, Kumaravelrajan R, Mandal SC, Saha BP. Antiinflammatory, analgesic and antiperoxidative efficacy of Barleria lupulina Lindl. extract. Phytother Res 2005;19:695-9.
- Wanikiat P, Panthong A, Sujayanon P, Yoosook C, Rossi AG, Reutrakul V. The anti-inflammatory effects and the inhibition of neutrophil responsiveness by Barleria lupulina and Clinacanthus nutans extracts. J Ethnopharmacol 2008;116:234–44.
- Reanmongkol W, Subhadhirasakul S. Antinociceptive effects of Barleria lupulina extract in mice. Songklanakarin J Sci Technol 1997;19(2):189-95.
- Suba V, Murugesan T, Arunachalam G, Mandal SC, Saha BP. Anti-diabetic potential of Barleria lupulina extract in rats. Phytomedicine 2004;11:202-5.
- สำนักงานข้อมูลสมุนไพร. คู่มือสมุนไพรประจำตู้ยา. กรุงเทพฯ: คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, 2531.
เว็บนี้รวบรวมข้อมูลสมุนไพรไทยโบราณ ไม่ว่าจะสุดยอดสมุนไพร20ชนิดซึ่งล้วนเป็นสมุนไพรพื้นบ้าน สามารถพบได้ทั่วไปเพราะเป็นสมุนไพรในท้องถิ่น ข้อมูลสมุนไพรไทยเหล่านี้ทำให้รู้ว่าสมุนไพร คืออะไร บางคนต้องการทราบสมุนไพร12ชนิดว่ามีอะไรบ้าง หรือสมุนไพร108ชนิ มีอะไรบ้าง ในเรื่องสมุนไพรพื้นบ้านเหล่านี้เรารวบรวมสมุนไพรไทย สรรพคุณ ชื่อวิทยาศาสตร์ 50 ชนิดไว้ให้ด้วยแล้ว พืชสมุนไพรป่าเราก็รวบรวมมาทั้งในหนังสือตํารายาสมุนไพรไทยโบราณที่มีสมุนไพร 61 ชนิดทำให้ที่บถึงสรรพคุณสมุนไพรไทย 200 ข้อมูลสมุนไพรไทย สรรพคุณ บางอย่างเรารวบรวบมาจากไฟล์pdf