นักจิตวิทยาองค์กรและผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เผย เคล็ดลับสำคัญที่คนทำงานรุ่นใหม่ต้องรู้ เพื่อเติบโตอย่างมีทิศทาง
ในยุคที่การแข่งขันในตลาดแรงงานมีความรุนแรงมากขึ้น ความสำเร็จในการทำงานไม่ได้เกิดจากความขยันหรือความสามารถเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากความเข้าใจอย่างลึกซึ้งว่าผลงานของตัวเองส่งผลกระทบต่อองค์กรและผู้อื่นอย่างไร
จากการศึกษาของสถาบันวิจัยการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์แห่งชาติ พบว่าพนักงานที่เติบโตอย่างรวดเร็วในองค์กรมักไม่ใช่คนที่ทำงานหนักที่สุด แต่เป็นคนที่รู้จักการสื่อสารกับผู้บังคับบัญชา เข้าใจความต้องการขององค์กรอย่างแท้จริง และสามารถพัฒนาตนเองได้อย่างต่อเนื่อง
ปัญหาหลักที่ขัดขวางการเติบโต
หลายคนมีความสามารถและศักยภาพสูง แต่สิ่งที่ทำให้ไม่สามารถก้าวไปได้ไกล คือความคลาดเคลื่อนระหว่างมุมมองที่มีต่อตนเองกับมุมมองที่หัวหน้าและทีมงานมีให้ หากมองเห็นเพียงความตั้งใจของตัวเอง แต่ไม่เคยเข้าใจความรู้สึกและความคาดหวังของคนรอบข้าง ก็อาจพลาดโอกาสสำคัญโดยไม่รู้ตัว
การสำรวจจากบริษัทที่ปรึกษาด้านการจัดการทรัพยากรมนุษย์ชั้นนำในประเทศไทย พบว่า พนักงานกว่า 70% รอให้ผู้บังคับบัญชาเสนอโอกาสการเติบโตให้ แทนที่จะเป็นฝ่ายแสวงหาโอกาสเหล่านั้นด้วยตนเอง ซึ่งเป็นแนวคิดที่ผิดพลาดอย่างสิ้นเชิง
โอกาสเป็นของคนที่รู้จักเคลื่อนไหว
คุณวนิดา เจริญสุข ผู้อำนวยการฝ่ายทรัพยากรบุคคลจากบริษัทข้ามชาติแห่งหนึ่ง อธิบายว่า “โอกาสและการเติบโตมักไม่ได้มอบให้กับคนที่รอ แต่เป็นของคนที่รู้จักขยับเข้าไปหา พนักงานที่ประสบความสำเร็จในองค์กรของเรา มักเป็นคนที่มีการสื่อสารกับผู้บังคับบัญชาอย่างสม่ำเสมอ และรู้จักตั้งคำถามที่สร้างสรรค์”
จากข้อมูลดังกล่าว ผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาอาชีพได้รวบรวม 5 คำถามสำคัญที่พนักงานทุกคนควรถามหัวหน้าอย่างสม่ำเสมอ เพื่อเป็นเครื่องมือในการพัฒนาตนเองและก้าวข้ามข้อจำกัดที่อาจไม่เคยเห็นมาก่อน
1. ในเดือนนี้ สิ่งที่ควรโฟกัสที่สุดคืออะไร?
การเข้าใจเป้าหมายของตนเองเป็นเรื่องหนึ่ง แต่การรู้ว่าเป้าหมายใดที่สอดคล้องกับทิศทางหลักของหัวหน้าและองค์กรนั้นเป็นขั้นที่สำคัญกว่า การถามคำถามนี้จะช่วยให้เห็นภาพรวมที่กว้างขึ้น และรู้ว่าความสามารถที่มีอยู่จะถูกนำไปใช้ให้เกิดผลสูงสุดอย่างไร
ตัวอย่างการประยุกต์ใช้ในทางปฏิบัติ
หากผู้บริหารกำลังเตรียมประชุมเพื่อสรุปภาพรวมผลงานของทีม การเข้าไปช่วยรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ หรือเตรียมเอกสารประกอบ จะทำให้ได้เรียนรู้วิธีคิดและวิธีสื่อสารเชิงกลยุทธ์ที่ไม่สามารถหาได้จากการนั่งรอรับงานปกติ
ในกรณีที่องค์กรกำลังจะมีโปรเจกต์ที่ต้องประสานงานหลายฝ่าย การขอมีส่วนร่วมหรืออาสารับบทบาทที่ใหญ่ขึ้น จะสร้างความน่าเชื่อถือและเพิ่มโอกาสในการได้รับความไว้วางใจจากผู้บังคับบัญชา
เมื่อทราบเป้าหมายใหญ่ของหัวหน้าแล้ว การวางแผนงานของตนเองจะไม่ใช่แค่การทำงานที่ได้รับมอบหมาย แต่เป็นการทำงานที่มีผลต่อทิশทางขององค์กรอย่างแท้จริง
2. มีเรื่องไหนที่ถ้าปรับปรุง จะช่วยให้ผลงานดีขึ้นอย่างก้าวกระโดด?
ผศ.ดร.อรุณี มานิตย์ จากคณะจิตวิทยา มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณ์ อธิบายว่า “ทุกคนมีข้อจำกัดที่มองไม่เห็น เพราะถูกบดบังด้วยความเคยชินและอคติส่วนตัว การปล่อยให้จุดเล็กๆ เหล่านี้อยู่โดยไม่แก้ไข จะทำให้เราติดอยู่ในกรอบเดิมตลอดไป”
ข้อจำกัดที่พบบ่อยในการทำงาน
จากการศึกษาพฤติกรรมการทำงานของพนักงานในองค์กรต่างๆ พบว่า ข้อจำกัดที่พบบ่อยได้แก่:
- ไม่กล้ารับงานยาก เพราะกลัวความล้มเหลว ซึ่งทำให้พลาดโอกาสในการเรียนรู้และพัฒนาทักษะใหม่ๆ
- จมกับความสมบูรณ์แบบเกินไป จนไม่ยอมส่งงานเพื่อรับฟีดแบ็ก ส่งผลให้การพัฒนางานเป็นไปอย่างช้าๆ
- มีความมั่นใจมากเกินไป จนไม่ฟังมุมมองของผู้อื่น ทำให้พลาดข้อเสนอแนะที่มีค่า
ผู้บังคับบัญชาที่มีประสบการณ์จะมองเห็นข้อจำกัดเหล่านี้ชัดเจนกว่าตัวบุคคลที่เป็นเจ้าของพฤติกรรม ดังนั้น การถามเพื่อให้หัวหน้าช่วยชี้จุดเล็กๆ ที่ควรปรับปรุง จะช่วยสร้างการเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลดีต่อเราในระยะยาวได้อย่างมีนัยสำคัญ
3. ทีมมีความคิดเห็นเกี่ยวกับตัวฉันอย่างไรบ้าง? มีจุดไหนที่ควรปรับเพื่อให้ร่วมงานได้ดีขึ้น?
ความสัมพันธ์ภายในทีมเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการทำงาน การสร้างความสัมพันธ์ที่ดีเกิดจากพฤติกรรมเล็กๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น การพูด การฟัง การแสดงออก สิ่งเหล่านี้ล้วนสะท้อนตัวตนโดยไม่รู้ตัว
แนะนำ
สถานการณ์ที่อาจเกิดความเข้าใจผิด
เมื่อเห็นเพื่อนร่วมงานทำงานไม่ทัน แล้วเข้าไปจัดการให้เสร็จแทน อาจถูกมองว่า “แย่งหน้าที่” มากกว่า “ช่วยเหลือ” หรือในที่ประชุม แทนที่จะให้คำแนะนำอย่างเคารพ กลับกลายเป็นการแทรกบทสนทนา ทำให้ผู้นำประชุมรู้สึกเสียหน้า
การขอฟีดแบ็กผ่านหัวหน้าเกี่ยวกับมุมมองของทีมที่มีต่อตนเอง ถือเป็นช่องทางที่ปลอดภัยและช่วยให้เห็นจุดบอดที่ไม่เคยรู้มาก่อน เพราะความตั้งใจดีบางอย่าง อาจถูกตีความเป็นการใช้อำนาจในทางที่ไม่เหมาะสมก็เป็นได้
4. จุดแข็งที่ชัดเจนที่สุดของฉันในเดือนที่ผ่านมา คืออะไร? และอะไรที่ทำให้มันโดดเด่น?
คนจำนวนมากใช้เวลาไปกับการแก้ไขจุดอ่อน แต่ลืมพัฒนาจุดแข็ง ทั้งที่จุดแข็งคือทรัพย์สินที่นำมาใช้สร้างความได้เปรียบได้ทันที การรู้ว่าตัวเองมีจุดแข็งอะไร และทำไมถึงโดดเด่น จะทำให้การวางกลยุทธ์ส่วนตัวนั้นชัดเจนยิ่งขึ้น
การใช้ประโยชน์จากจุดแข็งอย่างเต็มศักยภาพ
ตัวอย่างเช่น คนที่มีความสามารถในการแก้ปัญหาซับซ้อน ควรใช้ความสามารถนี้ในการขับเคลื่อนโปรเจกต์สำคัญ แทนที่จะเสียเวลาไปกับการพยายามฝึกความเร็วในงานที่ไม่ใช่จุดแข็งของตนเอง
สำหรับคนที่มีความแม่นยำในการวิเคราะห์ ควรเน้นงานที่เกี่ยวข้องกับการวางกลยุทธ์และตัดสินใจจากข้อมูลที่เป็นระบบ แล้วใช้จุดแข็งนั้นผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่วัดผลได้
ผู้บังคับบัญชาที่มีประสบการณ์จะมองเห็นจุดแข็งได้ชัดกว่าเจ้าของความสามารถ การถามเพื่อรับคำตอบและนำไปใช้ คือการใช้ต้นทุนที่มีให้เกิดมูลค่าเต็มที่
5. ความผิดพลาดที่เกิดขึ้นในเดือนที่ผ่านมา สอนบทเรียนอะไรบ้าง มีคำแนะนำเพิ่มเติมเพื่อให้พัฒนาได้ดีขึ้นในครั้งหน้าไหม?
ความผิดพลาดไม่ใช่เรื่องเลวร้าย แต่การไม่กล้าพูดถึงและไม่เรียนรู้จากความผิดพลาดต่างหากที่เป็นอุปสรรคที่แท้จริง การกล้าบอกหัวหน้าถึงสิ่งที่ผิดพลาด พร้อมบทเรียนที่ได้รับมา จะช่วยสร้างความเชื่อมั่นและความไว้วางใจให้เกิดขึ้น
แนวทางการสื่อสารเรื่องความผิดพลาด
การสื่อสารเรื่องความผิดพลาดอย่างสร้างสรรคควรประกอบด้วย:
แจ้งข้อผิดพลาดอย่างชัดเจน เช่น โปรเจกต์ที่ผ่านมาเกิดความล่าช้า เพราะประเมินความยากต่ำเกินไป และไม่ขอความช่วยเหลือในเวลาที่ควร
นำเสนอสิ่งที่เรียนรู้จากเหตุการณ์นั้น เช่น เรียนรู้ว่าการขอคำแนะนำตั้งแต่ต้น ช่วยป้องกันความเสียหายได้มากกว่าการพยายามแก้ปัญหาคนเดียว
ขอคำแนะนำเพิ่มเติมจากหัวหน้า เพื่อให้ได้รับมุมมองที่ต่างออกไป และสามารถนำไปใช้พัฒนาต่อในอนาคต
ผู้บังคับบัญชาที่เห็นลูกทีมกล้ายอมรับความผิดพลาด พร้อมสะท้อนบทเรียนที่ชัดเจน จะรู้สึกมั่นใจในความเป็นมืออาชีพ และพร้อมสนับสนุนในโอกาสที่ใหญ่ขึ้นเสมอ
บทสรุป: การลงทุนในตัวเองที่ให้ผลตอบแทนสูงสุด
จากการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญและการศึกษาข้อมูลจากหลากหลายองค์กร สามารถสรุปได้ว่า การเติบโตในสายอาชีพไม่ใช่ผลลัพธ์จากความโชคดีหรือการรอให้ผู้อื่นเห็นความสามารถ แต่เกิดขึ้นจากการรู้จักตั้งคำถามที่ถูกต้อง และกล้ารับฟังความจริงที่อาจไม่อยากได้ยิน
การถามคำถามทั้ง 5 ข้อนี้กับหัวหน้าอย่างสม่ำเสมอคือการลงทุนในตัวเองที่ให้ผลตอบแทนสูงสุด เราไม่จำเป็นต้องรอให้หัวหน้ามอบโอกาส แต่ต้องทำให้ตัวเองเป็นคนที่พร้อมสำหรับโอกาสเสมอ และความพร้อมนี้เริ่มต้นจากการตั้งคำถามที่ถูกต้องนั่นเอง
การประยุกต์ใช้คำถามเหล่านี้ในการทำงานจะช่วยให้พนักงานทุกระดับสามารถพัฒนาตนเองได้อย่างมีทิศทาง มีประสิทธิภาพ และสอดคล้องกับความต้องการขององค์กร ซึ่งจะนำไปสู่ความสำเร็จในสายอาชีพอย่างยั่งยืนในที่สุด
บทความนี้จัดทำขึ้นจากการรวบรวมข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ นักจิตวิทยาองค์กร และผู้บริหารจากหลากหลายสาขาอุตสาหกรรม เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาศักยภาพของคนทำงานในยุคปัจจุบัน
