อย่าทำแค่ ‘คิดนอกกรอบ’ จงสร้าง ‘กรอบใหม่’ ที่ดีกว่า

ผู้เชี่ยวชาญเผยเคล็ดลับการแก้ปัญหาและสร้างนวัตกรรมในยุคใหม่

จากงานสัมมนาระดับนานาชาติเรื่อง “Think Out of the Box: Opening Up for Ideas, Innovation, and Collaboration” มีการเปิดเผยแนวคิดใหม่ที่จะเปลี่ยนวิธีการแก้ปัญหาและสร้างสรรค์นวัตกรรมของคนในองค์กรและผู้ประกอบการ โดยคุณ Martin Venzky-Stalling ผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาองค์กรจาก CMU STeP ได้นำเสนอแนวคิด “การสร้างกรอบใหม่” แทนการ “คิดนอกกรอบ” เพียงอย่างเดียว

ปัญหาที่ซ่อนอยู่ในความสำเร็จของเรา

หลายครั้งที่เรายังคงใช้วิธีการเดิมในการแก้ปัญหา แม้ว่าวิธีเหล่านั้นจะไม่ได้ผลแล้วก็ตาม คุณ Martin Venzky-Stalling ผู้เชี่ยวชาญอาวุโสจาก Carnegie Mellon University Software Engineering Institute (CMU STeP) ได้ชี้ให้เห็นถึงปรากฏการณ์ที่น่าสนใจนี้ในงานสัมมนาที่จัดขึ้นเมื่อเร็วๆ นี้

“ทุกคนมี ‘กล่องล่องหน’ ที่สวมใส่อยู่โดยไม่รู้ตัว” คุณ Martin กล่าว “กล่องนี้คือกรอบความคิด mindset และประสบการณ์ทั้งหมดที่เราสะสมมาตลอดชีวิต ซึ่งสร้างเป็นกำแพงล้อมรอบตัวเรา”

กล่องนี้มีหน้าที่สำคัญในการช่วยให้เราซ่อนความคิดที่แท้จริง สร้างพื้นที่ปลอดภัยทางจิตใจ และที่สำคัญที่สุด มันคือสิ่งที่พาเราประสบความสำเร็จมาจนถึงทุกวันนี้ แต่นี่แหละคือจุดเริ่มต้นของปัญหาใหม่

“สิ่งที่พาเรามาถึงจุดนี้ อาจไม่ใช่สิ่งที่จะพาเราไปสู่จุดต่อไป” คุณ Martin เน้นย้ำ การยึดติดกับกรอบความคิดเดิมที่เคยประสบความสำเร็จ อาจกลายเป็นอุปสรรคสำหรับการเติบโตในอนาคต

การทดลองจุด 9 จุด เปิดเผยข้อจำกัดของสมอง

เพื่อให้ผู้เข้าร่วมสัมมนาเข้าใจแนวคิดนี้ได้ชัดเจนยิ่งขึ้น คุณ Martin ได้ให้ทำกิจกรรมที่เรียกว่า “การต่อจุด 9 จุด” โดยให้ผู้เข้าร่วมลองต่อจุดทั้ง 9 จุดด้วยเส้นตรงเพียง 4 เส้น โดยไม่ยกปากกาออกจากกระดาษ

ผลลัพธ์ที่ได้คือ คนส่วนใหญ่ทำไม่ได้ เพราะสมองของเราจะสร้าง “กล่องล่องหน” ล้อมรอบจุดทั้ง 9 จุดโดยอัตโนมัติ และพยายามแก้ปัญหาภายในกรอบสี่เหลี่ยมที่มองเห็นเท่านั้น

ความจริงแล้ว คำตอบที่ถูกต้องต้องอาศัยการลากเส้นออกไปนอกกรอบสี่เหลี่ยม เข้าไปและออกมาอีกครั้ง นี่คือที่มาของสำนวนที่เราคุ้นเคยกันดี “Think Outside the Box” หรือ “การคิดนอกกรอบ”

กิจกรรมนี้แสดงให้เห็นถึงข้อจำกัดของการรับรู้ของมนุษย์ ที่มักจะสร้างขอบเขตและกฎเกณฑ์ขึ้นมาเอง แม้ว่าจะไม่มีใครบอกให้ทำเช่นนั้นก็ตาม

ทำไมการคิดนอกกรอบอย่างเดียวไม่พอ

แม้ว่าแนวคิด “Think Outside the Box” จะเป็นที่นิยมและใช้กันอย่างแพร่หลายในโลกธุรกิจ แต่คุณ Martin ชี้ให้เห็นว่า การคิดนอกกรอบอย่างเดียวยังไม่เพียงพอสำหรับการแก้ปัญหาในยุคปัจจุบัน

“กล่องของเราไม่ได้มีแต่ข้อเสีย” เขาอธิบาย “ประสบการณ์ที่ผ่านมา ความรู้ที่สั่งสม วิธีการทำงานที่เคยประสบความสำเร็จ สิ่งเหล่านี้ล้วนมีค่าและมีประโยชน์”

ในบางสถานการณ์ เราจำเป็นต้องอยู่ในกรอบ เช่น หากคุณเป็นทนายความ คุณจะต้องทำงานภายใต้กรอบของกฎหมาย หรือหากคุณเป็นแพทย์ คุณจะต้องปฏิบัติตามหลักการทางการแพทย์ที่เป็นมาตรฐาน

“ที่สำคัญคือการรู้ว่าเมื่อไหร่ควรอยู่ในกล่อง และเมื่อไหร่ควรออกจากกล่อง” คุณ Martin กล่าว โดยเฉพาะในเรื่องของการสื่อสาร การทำงานร่วมกับผู้อื่น การแสวงหาไอเดียใหม่ๆ หรือการแก้ปัญหาที่ซับซ้อน การออกจากกรอบเดิมอาจเป็นสิ่งจำเป็น

แนวคิดใหม่: “สร้างกล่องใหม่ที่ดีกว่า”

จากข้อจำกัดของการคิดนอกกรอบ คุณ Martin จึงนำเสนอแนวคิดใหม่ที่เรียกว่า “การสร้างกล่องใหม่ที่ดีกว่า” แทนการพยายามทำลายกรอบเดิมหรือหลีกหนีจากมัน เราควรสร้างกรอบใหม่ที่เหมาะสมกับสถานการณ์และเป้าหมายปัจจุบัน

แนวคิดนี้ไม่ได้หมายถึงการทิ้งประสบการณ์และความรู้เดิมทั้งหมด แต่เป็นการคัดเลือกสิ่งที่ยังมีประโยชน์มาใช้ในกรอบใหม่ พร้อมทั้งปล่อยวางสิ่งที่ไม่เหมาะสมหรือขัดขวางการพัฒนา

“การเปลี่ยนแปลงที่แท้จริงไม่ได้เกิดจากการทำลายทุกอย่างที่ผ่านมา แต่เกิดจากการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ที่ดีกว่า” เขาอธิบายถึงหัวใจสำคัญของแนวคิดนี้

Workshop เชิงปฏิบัติการ: 3 ขั้นตอนสู่กรอบใหม่

เพื่อให้ผู้เข้าร่วมสามารถนำแนวคิดนี้ไปใช้ได้จริง คุณ Martin ได้จัด Workshop สั้นๆ ที่ประกอบด้วย 3 ขั้นตอนหลัก:

ขั้นตอนที่ 1: การเขียนเป้าหมายที่ชัดเจน

ผู้เข้าร่วมจะต้องตั้งคำถามกับตัวเองว่า “คุณมาที่นี่เพื่ออะไร?” เป้าหมายอาจจะเป็น การเรียนรู้ทักษะใหม่ การเชื่อมต่อกับคนในอุตสาหกรรม การค้นหานักลงทุน หรือการหาไอเดียใหม่ๆ กลับไปพัฒนาโครงการที่ทำงาน

การกำหนดเป้าหมายที่ชัดเจนจะช่วยให้เรารู้ว่ากรอบใหม่ที่จะสร้างขึ้นควรมีลักษณะอย่างไร และจะช่วยให้เราประเมินได้ว่าสิ่งใดควรเก็บไว้และสิ่งใดควรปล่อยวาง

ขั้นตอนที่ 2: การระบุตัวขวาง (Red Flags)

ในขั้นตอนนี้ ผู้เข้าร่วมจะต้องระบุสิ่งต่างๆ ที่มักขัดขวางไม่ให้บรรลุเป้าหมาย เช่น การเช็คโทรศัพท์มือถือตลอดเวลา การคิดว่า “เคยลองแล้วไม่ได้ผล” ทัศนคติที่ปิดกั้น หรือการรู้สึกหงุดหงิดเมื่อเจอคนบางประเภท

การระบุตัวขวางเหล่านี้จะช่วยให้เรารู้ว่าอะไรคือสิ่งที่ควรปล่อยวางในการสร้างกรอบใหม่ บางครั้งตัวขวางเหล่านี้อาจจะเป็นนิสัย ความเชื่อ หรือแม้แต่ความกลัวที่ฝังลึกในจิตใต้สำนึก

ขั้นตอนที่ 3: การระบุตัวช่วย (Green Lights)

ขั้นตอนสุดท้ายคือการระบุว่าเราจะทำอะไรมากขึ้นเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย เช่น การฟังอย่างตั้งใจ การจดบันทึกอย่างสม่ำเสมอ การเปิดใจรับฟังไอเดียใหม่ๆ หรือการเชื่อมต่อกับผู้อื่นอย่างจริงใจ

ตัวช่วยเหล่านี้จะกลายเป็นองค์ประกอบสำคัญของกรอบใหม่ที่เราจะสร้างขึ้น พวกมันคือเครื่องมือและพฤติกรรมที่จะช่วยให้เราเคลื่อนไปสู่เป้าหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพ

JOMO vs FOMO: การเลือกที่นำไปสู่ความสุขที่แท้จริง

อีกแนวคิดหนึ่งที่คุณ Martin นำเสนอคือการเปลี่ยนจาก FOMO (Fear of Missing Out) ไปเป็น JOMO (Joy of Missing Out) ในยุคที่ข้อมูลข่าวสารมีมากมายล้นหลาม และมีกิจกรรมให้เลือกมากมาย หลายคนมักจะรู้สึกกลัวที่จะพลาดสิ่งต่างๆ

“ความสุขที่แท้จริงอยู่ที่การเลือก ไม่ใช่การได้ทุกอย่าง” เขากล่าว เมื่อเราเดินในงานสัมมนาที่มีบูธจำนวนมาก มีกิจกรรมเต็มไปหมด การเลือก JOMO อาจจะดีกว่า

แทนที่จะวิ่งไปดูทุกบูธแต่ไม่ได้อะไรเลย การทำน้อยแต่ทำจริง เชื่อมต่อจริง ฟังจริง อาจจะให้ผลลัพธ์ที่ดีกว่า การมีโฟกัสที่ชัดเจนจะช่วยให้เราได้รับประโยชน์สูงสุดจากเวลาและความพยายามที่ลงไป

แนวคิดนี้สะท้อนถึงการสร้างกรอบใหม่ที่เน้นคุณภาพมากกว่าปริมาณ การเลือกสิ่งที่สำคัญจริงๆ แทนการพยายามได้ทุกอย่าง

พิธีกรรม “Unboxing” ตนเอง

ในช่วงท้ายของเซสชัน คุณ Martin ได้จัดกิจกรรมที่เรียกว่า “การ Unbox ตัวเอง” โดยให้ผู้เข้าร่วมทุกคนยืนขึ้น ถือกระดาษที่เขียนเป้าหมายและสิ่งที่จะเปลี่ยนแปลง จากนั้นยกขึ้นสูงเหนือศีรษะ

กิจกรรมนี้เป็นการสื่อสัญลักษณ์ของการ “แกะกล่อง” ตัวเองออกจากกรอบเดิม และการประกาศเจตนารมณ์ในการสร้างกรอบใหม่ นี่คือการประกาศว่า:

• พร้อมที่จะปล่อยวางสิ่งที่ไม่ช่วยให้บรรลุเป้าหมาย
• พร้อมที่จะทำสิ่งใหม่ๆ ที่จะพาไปสู่ความสำเร็จ
• พร้อมที่จะเรียนรู้ ร่วมมือ และสร้างสรรค์สิ่งใหม่

“การเปลี่ยนแปลงเริ่มต้นจากการตัดสินใจ และการตัดสินใจต้องมาพร้อมกับการกระทำ” คุณ Martin กล่าวในขณะที่ผู้เข้าร่วมกำลังทำกิจกรรมนี้

นวัตกรรมเริ่มต้นจากตัวเรา ไม่ใช่เทคโนโลยี

หนึ่งในข้อความสำคัญที่คุณ Martin ต้องการสื่อสารคือ นวัตกรรมที่แท้จริงไม่ได้เริ่มต้นจากเครื่องมือหรือเทคโนโลยีที่ล้ำสมัย แต่เริ่มต้นจากตัวเราเอง

“Innovation ไม่ได้อยู่ที่การมีเทคโนโลยีล้ำสมัย แต่อยู่ที่วิธีที่เรา show up วิธีที่เราเชื่อมต่อกับผู้อื่น และความเปิดกว้างที่จะรับไอเดียใหม่ๆ” เขาอธิบาย

หลายองค์กรใช้เงินลงทุนมหาศาลในการจัดหาเทคโนโลジีล่าสุด แต่ลืมไปว่าคนคือปัจจัยสำคัญที่สุดในการสร้างนวัตกรรม หากคนในองค์กรยังติดอยู่ในกรอบความคิดเดิม ยังใช้วิธีการทำงานแบบเดิม เทคโนโลยีที่ทันสมัยที่สุดก็ไม่สามารถสร้างการเปลี่ยนแปลงที่แท้จริงได้

การพัฒนาบุคลากรให้มีกรอบความคิดที่เหมาะสม การสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่เปิดกว้างต่อการเรียนรู้ และการส่งเสริมให้เกิดการทำงานร่วมกันแบบใหม่ อาจจะให้ผลตอบแทนที่ดีกว่าการลงทุนในเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว

การมองเห็นโอกาสใหม่ผ่านกรอบใหม่

หากเรายังติดอยู่ในกล่องเดิม ยังใช้วิธีคิดแบบเดิม ยังมี “filter” ที่กรองทั้งสิ่งที่เราแสดงออกและสิ่งที่เรารับเข้ามา เราจะไม่สามารถเห็นโอกาสใหม่ๆ ที่อยู่รอบตัวเราได้

คุณ Martin ให้ตัวอย่างว่า หลายบริษัทที่ประสบความสำเร็จในอดีต กลับล้มเหลวในยุคปัจจุบันเพราะไม่สามารถปรับตัวได้ทัน พวกเขายึดติดกับสูตรความสำเร็จเดิม โดยไม่เห็นว่าโลกและความต้องการของลูกค้าได้เปลี่ยนไปแล้ว

“การเห็นโอกาสใหม่ต้องอาศัยการมองด้วยมุมมองใหม่” เขากล่าว การสร้างกรอบใหม่จะช่วยให้เรามองเห็นสิ่งที่เราไม่เคยเห็นมาก่อน และสามารถจับโอกาสที่คนอื่นมองข้ามได้

คำถามสำคัญสำหรับการสะท้อนตนเอง

เพื่อให้ผู้เข้าร่วมสามารถนำแนวคิดนี้ไปใช้ในชีวิตจริง คุณ Martin ได้เสนอคำถามสำคัญ 3 ข้อที่ทุกคนควรถามตัวเองอย่างสม่ำเสมอ:

คำถามที่ 1: กล่องเดิมของคุณมีอะไรบ้างที่ยังมีประโยชน์?

ไม่ใช่ทุกสิ่งในกรอบเดิมของเราที่ไม่ดี ประสบการณ์ ความรู้ ทักษะ และความสัมพันธ์ที่สร้างมา หลายอย่างยังคงมีค่าและสามารถนำมาใช้ในกรอบใหม่ได้ การระบุสิ่งเหล่านี้จะช่วยให้เราไม่ทิ้งสิ่งที่ดีไปโดยเปล่าประโยชน์

คำถามที่ 2: มีอะไรที่ควรปล่อยวางเพราะมันขัดขวางความก้าวหน้า?

ในทางกลับกัน มีหลายสิ่งในกรอบเดิมที่อาจจะกลายเป็นอุปสรรค เช่น ความเชื่อที่ล้าสมัย วิธีการทำงานที่ไม่มีประสิทธิภาพ หรือทัศนคติที่ปิดกั้น การระบุและปล่อยวางสิ่งเหล่านี้จะเป็นการเปิดพื้นที่สำหรับสิ่งใหม่ที่ดีกว่า

คำถามที่ 3: คุณพร้อมจะเปิดรับอะไรใหม่ๆ เข้ามา?

การสร้างกรอบใหม่ไม่ได้หมายถึงการทำลายเฉพล่าะสิ่งเดิม แต่ต้องมีการเพิ่มสิ่งใหม่เข้ามาด้วย ความรู้ใหม่ ทักษะใหม่ ความสัมพันธ์ใหม่ หรือแม้แต่ความท้าทายใหม่ การเปิดใจรับสิ่งเหล่านี้จะช่วยให้กรอบใหม่ของเรามีความสมบูรณ์มากขึ้น

การประยุกต์ใช้ในโลกแห่งความเป็นจริง

แนวคิด “การสร้างกรอบใหม่” ไม่ได้เป็นเพียงทฤษฎีที่ฟังดูได้เท่านั้น แต่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้จริงในหลายสถานการณ์:

ในองค์กร: ผู้บริหารสามารถใช้แนวคิดนี้ในการปรับโครงสร้างองค์กร การพัฒนาทีมงาน หรือการวางแผนกลยุทธ์ แทนที่จะทำลายระบบเดิมทั้งหมด ให้เก็บสิ่งที่ดี ปรับปรุงสิ่งที่จำเป็น และเพิ่มสิ่งใหม่ที่จะช่วยให้บรรลุเป้าหมาย

ในการทำงาน: พนักงานสามารถใช้แนวคิดนี้ในการพัฒนาตนเอง การเรียนรู้ทักษะใหม่ หรือการปรับปรุงวิธีการทำงาน โดยไม่ต้องเริ่มต้นใหม่ทั้งหมด แต่สร้างบนพื้นฐานที่มีอยู่

ในชีวิตส่วนตัว: แต่ละคนสามารถใช้แนวคิดนี้ในการวางแผนชีวิต การเปลี่ยนแปลงนิสัย หรือการพัฒนาความสัมพันธ์ การสร้างกรอบใหม่จะช่วยให้การเปลี่ยนแปลงเป็นไปอย่างราบรื่นและยั่งยืนมากขึ้น

บทสรุป: ก้าวสู่อนาคตด้วยกรอบใหม่

งานสัมมนาครั้งนี้ได้เปิดมุมมองใหม่ให้กับผู้เข้าร่วมหลายร้อยคน ที่ได้เรียนรู้ว่าการแก้ปัญหาและสร้างนวัตกรรมในยุคปัจจุบันต้องอาศัยมากกว่าการ “คิดนอกกรอบ” เพียงอย่างเดียว

“การเปลี่ยนแปลงไม่ได้หมายถึงการทิ้งทุกอย่างที่ผ่านมา แต่เป็นการเลือกเก็บสิ่งที่ดี ปล่อยวางสิ่งที่ไม่จำเป็น และเปิดพื้นที่สำหรับสิ่งใหม่ที่จะพาเราไปสู่ความสำเร็จในระดับถัดไป” คุณ Martin สรุปในท้ายงาน

ข้อความสำคัญที่ทุกคนควรจดจำคือ “กล่องที่พาคุณมาถึงวันนี้ อาจไม่ใช่กล่องที่จะพาคุณไปถึงวันพรุ่งนี้ แต่คุณมีพลังที่จะสร้างกล่องใหม่ได้เสมอ”

การสร้างกรอบใหม่ไม่ใช่เรื่องที่ทำครั้งเดียวแล้วเสร็จ แต่เป็นกระบวนการต่อเนื่องที่ต้องทำอย่างสม่ำเสมอ เมื่อโลกเปลี่ยนแปลง เมื่อเป้าหมายเปลี่ยนแปลง เราก็ต้องพร้อมที่จะปรับปรุงหรือสร้างกรอบใหม่ให้เหมาะสมกับสถานการณ์

สำหรับผู้ที่ต้องการนำแนวคิดนี้ไปใช้ ขั้นตอนแรกคือการหยุดและทบทวนตนเอง ดูว่ากรอบปัจจุบันของเรามีอะไรบ้าง อะไรที่ยังใช้ได้ อะไรที่ควรปรับปรุง และอะไรที่ควรเพิ่มเข้ามาใหม่

การเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนเกิดขึ้นได้เมื่อเราเข้าใจและยอมรับว่า ความสำเร็จในอดีตเป็นพื้นฐานที่ดี แต่ไม่ใช่ข้อจำกัดสำหรับอนาคต การสร้างกรอบใหม่จะเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้เราก้าวไปข้างหน้าได้อย่างมั่นใจและมีประสิทธิภาพ