วิกฤตโลกเปลี่ยนเร็ว “ขยันเลอะเทอะไม่ได้แล้ว” โค้ชหนุ่มเปิดเคล็ดลับรอดยุคเศรษฐกิจผันผวน

การเงินคือหัวใจสำคัญของการเอาตัวรอดในยุคที่ความไม่แน่นอนเป็นเรื่องปกติ ผู้เชี่ยวชาญการเงินชี้ วิกฤตมาทุก 2-3 ปี แนะคนทำงานต้องโฟกัสพัฒนาทักษะและวางแผนการเงินรับมือ “คอมโบวิกฤต”

จากยุคที่เราเคยเชื่อว่าวิกฤตมาเพียงทุกสิบปี สู่ความจริงที่ว่าวันนี้ความผันผวนเกิดขึ้นทุก 2-3 ปี ไม่ใช่แค่วิกฤตการเงินเพียงอย่างเดียว แต่เป็น “คอมโบวิกฤต” ที่ผสมผสานระหว่างสาธารณสุข เทคโนโลยี ภูมิรัฐศาสตร์ และการปรับตัวของธุรกิจ

คุณจักรพงษ์ เมษพันธุ์ หรือ “โค้ชหนุ่ม Money Coach” โค้ชการเงินผู้ผ่านสนามวิกฤตโลกมาทุกยุค และเป็นหนึ่งใน Speaker สำคัญจากงาน #CTC2025 ได้แชร์มุมมองและคำแนะนำสำคัญผ่านเวที CREATIVE TALK เมื่อเร็วๆ นี้

วิกฤตไม่รอใคร – จากทุกสิบปีสู่ทุก 2-3 ปี

การย้อนดูประวัติศาสตร์วิกฤตที่ผ่านมา ตั้งแต่วิกฤตต้มยำกุ้งปี 2540 ที่เกิดจากสถาบันการเงินกู้เงินจากต่างประเทศอย่างไร้ขีดจำกัด จนเกิดการพังทลายลงไป ต่อมาด้วยวิกฤตซับไพรม์ (Subprime) ปี 2551 หรือ “วิกฤตแฮมเบอร์เกอร์” ที่เกิดจากฟองสบู่อสังหาริมทรัพย์ในสหรัฐอเมริกา

จากนั้นคือวิกฤตที่เราคุ้นเคยที่สุด โควิด-19 ปี 2563 ซึ่งไม่ใช่วิกฤตการเงินโดยตรง แต่เป็น “วิกฤตสุขภาพ” ที่ส่งผลให้เศรษฐกิจทั้งโลกต้องหยุดชะงัก และกลายเป็นวิกฤตเศรษฐกิจในที่สุด

“โลกไม่ได้แค่หมุนเร็วขึ้น แต่มันกำลัง ‘กระชากแรงขึ้น’ และมนุษย์เงินเดือนคือหนึ่งในกลุ่มที่จะรับผลกระทบจากแรงสั่นสะเทือนนี้” โค้ชหนุ่มกล่าว

ปัจจุบันฐานรากของวิกฤตยังคงมาจากการเงิน โดยเฉพาะหนี้ครัวเรือนในประเทศไทยที่สูงมาก ส่งผลต่อกำลังซื้อ รวมถึงหนี้สาธารณะของประเทศมหาอำนาจอย่างสหรัฐอเมริกาที่พุ่งสูงขึ้น

“คอมโบวิกฤต” – ภัยใหม่ที่ไม่ใช่แค่การเงิน

สิ่งที่น่ากังวลกว่าวิกฤตเดิมๆ คือ “คอมโบวิกฤต” ที่ประกอบด้วยหลายปัจจัยที่เกิดขึ้นพร้อมกัน ได้แก่:

ด้านสาธารณสุข – การแพร่ระบาดของโรคร้าย การเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ

ด้านภูมิรัฐศาสตร์ – ความขัดแย้งระหว่างประเทศ สงครามการค้า การเปลี่ยนแปลงพันธมิตรทางเศรษฐกิจ

ด้านเทคโนโลยี – การเข้ามาของ AI ที่เปลี่ยนโครงสร้างการทำงาน Mass Layoff ในหลายอุตสาหกรรม

ด้านการเงิน – หนี้ครัวเรือนสูง อัตราเงินเฟ้อ การเปลี่ยนแปลงของระบบการเงินโลก

ปัจจัยเหล่านี้ไม่ได้มาเพียงลำพัง แต่เกิดขึ้นพร้อมกันและส่งผลกระทบซึ่งกันและกัน ทำให้ความผันผวนเกิดขึ้นบ่อยและรุนแรงกว่าเดิม

ยุคใหม่: “ขยันเลอะเทอะไม่ได้”

หนึ่งในข้อความที่ฟังดูแรง แต่สะท้อนความจริงจากโค้ชหนุ่ม คือ “เราทุกคนขยันแบบเลอะเทอะไม่ได้” เพราะโลกไม่รอคนที่ “ทำทุกอย่าง” แต่รอคนที่ “ทำถูกจุด”

คำอธิบายนี้มาจากข้อเท็จจริงว่า ในยุคที่เทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว การมีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ คนทำงานต้องโฟกัส พัฒนาตัวเองให้ถี่บ่อย และเร็วขึ้นอยู่เสมอ

การปรับ Mindset สำคัญกว่าการทำงานหนัก

การเปลี่ยน mindset จาก “อยู่รอด” เป็น “ปรับตัวได้” เป็นสิ่งจำเป็น เพราะการเตรียมพร้อมรับมือกับความไม่แน่นอนสำคัญกว่าการหวังให้ทุกอย่างคงเดิม

“ในวันนี้เราไม่อาจบอกได้เลยว่า เราจะเจอวิกฤตอะไรต่อจากนี้บ้าง ดังนั้นการเตรียมตัวให้พร้อมกับการรับมือสถานการณ์ต่างๆ สำคัญมาก” โค้ชหนุ่มเน้นย้ำ

4 ทักษะใหม่ที่ต้องมี หากอยากรอดในโลกที่เปลี่ยนเร็ว

1. ต้องขยันแบบมีเป้าหมาย

ในยุคปัจจุบัน การขยันโดยไม่มีทิศทางชัดเจนจะไม่เพียงพอ ต้องรู้ว่าขยันไปเพื่ออะไรอย่างมีเป้าหมาย โดยอาศัยข้อมูลมากกว่าความรู้สึก และต้องพร้อมปรับตัวได้อยู่เสมอ

การตั้งเป้าหมายในยุคใหม่ต้องมีความยืดหยุ่น สามารถปรับเปลี่ยนได้เมื่อสถานการณ์เปลี่ยน แต่ยังคงหลักการสำคัญในการพัฒนาตัวเองอย่างต่อเนื่อง

2. รู้ว่าโลกกำลังเดินไปทิศทางไหน

ตัวอย่างที่ชัดเจนคือการเปลี่ยนแปลงของโลกแพลตฟอร์ม จากยุคที่ Facebook ครองตลาด สู่การที่ TikTok กระโดดเข้ามาแซงหน้าได้สำเร็จ

“อย่าเดินตามเกมตลาด แต่ต้องพร้อมเปลี่ยนก่อนตลาดเปลี่ยน” การหมั่นสังเกต ติดตาม และคาดการณ์ทิศทางการเปลี่ยนแปลงจึงเป็นทักษะสำคัญ

การติดตามเทรนด์เทคโนโลยี การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมผู้บริโภค และนโยบายรัฐบาลที่อาจส่งผลต่ออุตสาหกรรม เป็นสิ่งที่คนทำงานทุกคนควรให้ความสำคัญ

3. ทักษะเดิมไม่พอแล้ว

คนที่มีแค่ “ความเชี่ยวชาญเพียงอย่างเดียว” จะอยู่ยากขึ้น เราต้องเริ่มเป็นมนุษย์ “Multi-skill” ที่พร้อมหมุนตัวเองได้ทุกเมื่อ

การเรียนรู้ทักษะใหม่ไม่จำเป็นต้องเป็นการเปลี่ยนสายงานทั้งหมด แต่อาจเป็นการเพิ่มทักษะเสริมที่สามารถนำมาใช้ในงานปัจจุบัน หรือเป็นแผนสำรองในอนาคต

ตัวอย่างเช่น:

• นักการตลาดดั้งเดิมอาจต้องเรียนรู้ Digital Marketing และ Data Analytics
• นักบัญชีอาจต้องเข้าใจระบบ AI และ Automation ที่จะเข้ามาช่วยในงาน
• พนักงานขายอาจต้องพัฒนาทักษะ Online Sales และ Social Media

4. ความแน่นอนคือความไม่แน่นอน

ไม่ว่าจะอยู่ในตำแหน่งหรือเลเวลไหนขององค์กร อย่าคิดว่าเรา “รอดแล้ว” แม้ในวันนี้อาจยังไม่ได้รับผลกระทบจาก Mass Layoff แต่ไม่ได้หมายความว่าจะไม่เกิดขึ้นในอนาคต

“มนุษย์เงินเดือนทุกคนไม่ควรประมาท” การมีแผนสำรองและการเตรียมพร้อมอย่างต่อเนื่องจึงเป็นสิ่งจำเป็น

การสร้างเครือข่าย การพัฒนาชื่อเสียงในวงการ และการสร้างผลงานที่โดดเด่นจะช่วยเพิ่มโอกาสในการหางานใหม่ หากเกิดเหตุการณ์ไม่คาดคิดขึ้น

4 หลักการเงินที่ทุกคนต้องรู้เท่าทัน

นอกจากการพัฒนาทักษะแล้ว การมีการเงินที่มั่นคงเป็นรากฐานสำคัญของการเอาตัวรอด โค้ชหนุ่ม Money Coach ได้แชร์คำแนะนำทางการเงิน 4 ข้อที่ทุกคนควรนำไปปฏิบัติ

1. กอดรายได้ไว้ให้แน่น (พร้อมสำรวจความเสี่ยง)

รายได้นับเป็น “สารตั้งต้น” ของชีวิต ต้องตรวจสอบว่ารายได้ของเรายัง “มั่นคง” แค่ไหน ในสภาพแวดล้อมที่บริษัทเริ่มปรับคน อุตสาหกรรมเริ่มเปลี่ยน และ AI เริ่มแทรกแซง

การประเมินความเสี่ยงรายได้ต้องดูจากหลายมุม:

• ความมั่นคงของบริษัทที่ทำงานอยู่
• แนวโน้มของอุตสาหกรรมที่เราอยู่
• โอกาสที่งานของเราจะถูก AI แทนที่
• ความต้องการของตลาดสำหรับทักษะที่เรามี

สิ่งสำคัญคือ “จงหูตาไวเสมอ” และประเมินความเสี่ยงในเรื่องการเงินตัวเองให้มาก เพราะความไม่แน่นอนเกิดขึ้นได้เสมอ

2. ออมเงินให้ได้ “แม้จะไม่มาก”

ในยุคปัจจุบัน ไม่จำเป็นต้องบังคับออม 20% เสมอไป แต่ต้องออม “ด้วยความสม่ำเสมอ” ให้มองว่าการออมเท่ากับการสร้างกันชนชีวิต

หลักการออมเงินในยุคไม่แน่นอน:

• เริ่มจากจำนวนที่ทำได้จริง แม้เพียง 5-10% ของรายได้
• สร้างนิสัยการออมให้เป็นอัตโนมัติ
• แบ่งเงินออมเป็นหลายส่วน: เงินฉุกเฉิน เงินลงทุน และเงินเป้าหมายระยะยาว
• ปรับจำนวนการออมตามสถานการณ์ แต่อย่าหยุดออม

เป้าหมายคือ ถ้าวันใดโดน “เซอร์ไพรส์” จาก Layoff จะได้ไม่พังทั้งระบบ เงินออมจะเป็นเสาหลักที่ช่วยให้มีเวลาหางานใหม่หรือปรับตัวได้อย่างไม่เร่งรีบ

3. อย่าหลงชีวิตที่สวยแค่ในโซเชียล

ความมั่งคั่งที่แท้จริงไม่ใช่การลงภาพสวยหรูใน Social Media แต่คือเงินที่คุณยังไม่ได้จ่าย

“จงใช้ชีวิตที่มีความสุข ไม่ใช่ชีวิตที่ทำให้คนอื่นอิจฉา” โค้ชหนุ่มเตือน

การใช้จ่ายที่ฉลาดในยุคนี้หมายถึง:

• ใช้จ่ายในสิ่งที่จำเป็นและให้ความสุขจริง
• หลีกเลี่ยงการใช้จ่ายเพื่อโชว์ใน Social Media
• เลือกซื้อสิ่งที่มีคุณค่าระยะยาว มากกว่าสิ่งที่แพงแต่ไม่คุ้มค่า
• ความพอเพียงไม่ใช่การขาด แต่คือการพอแบบมีอิสระทางการเงิน

4. เพิ่มรายได้สำรองด้วยทักษะสำรอง

“หากินกับบุญเก่าไม่ได้แล้ว” การมีรายได้หลายแหล่งจึงเป็นสิ่งจำเป็น แม้วันนี้อาจทำงานได้ดี แต่อะไรก็เปลี่ยนได้

วิธีสร้างรายได้สำรอง:

• ลงทุนเวลาเรียนคลาสออนไลน์ในทักษะที่ต้องการ
• หางาน part-time ที่เกี่ยวข้องกับความสามารถพิเศษ
• เริ่มต้นทำคอนเทนต์จากงานอดิเรกที่รัก
• พัฒนาทักษะที่สามารถทำเป็นงาน freelance ได้
• สร้างธุรกิจเล็กๆ ที่ไม่ต้องลงทุนมาก

สิ่งที่อาจดูเล็กในตอนนี้ อาจกลายเป็นรายได้หลักในอนาคตได้ การเริ่มต้นสร้างแหล่งรายได้เสริมตั้งแต่วันนี้จะช่วยให้มีความมั่นใจมากขึ้นเมื่อเจอความไม่แน่นอน

ความสำคัญของการเงินต่อความคิดสร้างสรรค์

โค้ชหนุ่มยังได้กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างความมั่นคงทางการเงินกับความสามารถในการคิดสร้างสรรค์ว่า “ในยุคนี้ถ้าเราท้องอิ่ม เราก็พร้อมจะสร้างสรรค์”

การมีพื้นฐานการเงินที่มั่นคงจะทำให้สามารถ “คิด” และ “ลุย” ในสิ่งที่ต้องการได้อย่างเต็มที่ เพราะไม่ต้องกังวลเรื่องความอยู่รอดพื้นฐาน

การเงินเป็นรากฐานของการไล่ตามความฝัน

“ความฝันใหญ่แค่ไหนก็ไม่ช่วย ถ้าเงินหมดกลางทาง” คำพูดนี้สะท้อนความจริงที่หลายคนมักมองข้าม การมีเงินทุนเพียงพอจะช่วยให้สามารถอดทนและพัฒนาไอเดียได้นานขึ้น

การลงทุนในตัวเอง การเรียนรู้ หรือการเริ่มต้นธุรกิจ ล้วนต้องใช้เงินและเวลา หากฐานการเงินไม่มั่นคง อาจต้องยอมแพ้กลางทางก่อนจะเห็นผลสำเร็จ

ความมั่นใจจากความมั่นคงทางการเงิน

เมื่อมีเงินออมและแหล่งรายได้ที่หลากหลาย จะทำให้มีความมั่นใจในการตัดสินใจครั้งใหญ่ เช่น การเปลี่ยนงาน การเรียนต่อ หรือการเริ่มต้นทำธุรกิจของตัวเอง

ความมั่นใจนี้จะส่งผลต่อการทำงานและความคิดสร้างสรรค์ เพราะไม่ต้องกลัวความล้มเหลว หรือกังวลเรื่องค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน

ข้อเสนอแนะสำหรับคนรุ่นใหม่

สำหรับคนรุ่นใหม่ที่เพิ่งเริ่มทำงาน หรือผู้ที่กำลังวางแผนอนาคต โค้ชหนุ่มมีคำแนะนำเพิ่มเติม:

เริ่มต้นให้เร็ว แต่ให้มีสติ

อย่ารอให้มีเงินเยอะก่อนจึงเริ่มวางแผนการเงิน การเริ่มต้นออมเงินแม้เพียงเล็กน้อยตั้งแต่เริ่มทำงาน จะสร้างนิสัยที่ดีและผลลัพธ์ที่ยิ่งใหญ่ในระยะยาว

ลงทุนในการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง

ในยุคที่ความรู้หมดอายุเร็ว การเรียนรู้ตลอดชีวิตเป็นสิ่งจำเป็น ไม่ว่าจะเป็นการอ่านหนังสือ เข้าคอร์สออนไลน์ หรือหาพี่เลี้ยงที่ดี

สร้างเครือข่ายและชื่อเสียง

การมีเครือข่ายที่ดีและชื่อเสียงในแวดวงจะช่วยเพิ่มโอกาสในการพัฒนาอาชีพ รวมถึงการหาโอกาสใหม่ๆ เมื่อต้องการ

มุมมองต่ออนาคต: การเตรียมพร้อมสำหรับสิ่งที่ไม่รู้

จากประสบการณ์ที่ผ่านวิกฤตมาหลายครั้ง โค้ชหนุ่มเห็นว่า สิ่งสำคัญที่สุดไม่ใช่การคาดเดาว่าจะเกิดอะไรขึ้น แต่เป็นการเตรียมตัวให้พร้อมรับมือกับ “ความไม่รู้”

ความยืดหยุ่นคือกุญแจสำคัญ

ทั้งในด้านทักษะ การเงิน และความคิด ต้องมีความยืดหยุ่นพอที่จะปรับตัวได้เมื่อสถานการณ์เปลี่ยน ไม่ยึดติดกับวิธีการเก่าจนเกินไป

การมองการณ์ไกลพร้อมกับการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า

สมดุลระหว่างการวางแผนระยะยาวกับการรับมือกับปัญหาเฉพาะหน้า การมีวิสัยทัศน์ที่ชัดเจน แต่ยังคงความคล่องตัวในการปรับเปลี่ยนเมื่อจำเป็น

การเรียนรู้จากความล้มเหลว

ยอมรับว่าจะมีความผิดพลาดและความล้มเหลวเกิดขึ้น สิ่งสำคัญคือการเรียนรู้และปรับปรุงตัวเองจากประสบการณ์เหล่านั้น

บทสรุป: ควบคุมสิ่งที่ควบคุมได้

ข้อความสุดท้ายจากโค้ชหนุ่ม Money Coach ที่น่าสนใจคือ “ทุกคนบนโลกไม่ได้ควบคุมโลกนี้ได้ แต่คุณสามารถ ‘ควบคุมตัวเอง’ และ ‘อนาคตทางการเงิน’ ของคุณได้เสมอ”

ในยุคที่ความไม่แน่นอนเป็นเรื่องปกติ สิ่งที่เราทำได้คือมุ่งเน้นไปที่สิ่งที่อยู่ในการควบคุมของเรา ไม่ว่าจะเป็น:

• การพัฒนาทักษะและความรู้อย่างต่อเนื่อง
• การวางแผนและจัดการการเงินอย่างมีระบบ
• การสร้างเครือข่ายและความสัมพันธ์ที่ดี
• การรักษาสุขภาพกายและใจให้แข็งแรง
• การมีทัศนคติที่บวกและยืดหยุ่น

การที่เราไม่สามารถควบคุมโลกได้ ไม่ได้หมายความว่าเราไม่มีอำนาจเหนือชีวิตตัวเอง การเตรียมพร้อมอย่างรอบคอบและการปรับตัวอย่างฉลาดจะช่วยให้เราผ่านพ้นความท้าทายต่างๆ ได้อย่างมั่นคง

ในโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วนี้ คำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญที่ผ่านสนามมาแล้วย่อมมีค่า การนำหลักการเหล่านี้ไปปรับใช้ให้เหมาะสมกับสถานการณ์ของตัวเอง จะช่วยให้เรามีชีวิตที่มั่นคงและมีความสุขมากขึ้น แม้ในยุคที่ “ขยันเลอะเทอะไม่ได้แล้ว”